Falta diren hortzak ordeztea, egunerokoa kontuan hartuta

Hortz bat baino gehiago falta denean, jateko modua poliki aldatzen da sarritan. Alde bat saihesten da, elikagai batzuk txikiago mozten dira edo irribarrea estaltzeko ohitura hartzen da. Protesi erauzgarriak hutsune horiek betetzen lagun dezake, eta ahotik atera daiteke garbitzeko. «Erauzgarria» izateak ez du esan nahi hitz egiten duzun bakoitzean mugitu behar duenik; pazienteak berak kendu eta berriz jar dezakeela adierazten du.

Bi mota nagusi bereizten dira: partzialak geratzen diren hortzekin batera funtzionatzen du, eta osoak arku bateko hortz guztiak ordezten ditu. Definizioak argiak dira, baina zuretzako erabakia ez da hortzak zenbatzea bakarrik. Hortzoien forma, euskarriak, hozkada eta garbitzeko erraztasuna ere aztertu behar dira. Horregatik, hortz-protesien balorazioan diseinuaren zergatia ulertzea komeni da, aparatuaren izena jakiteaz gain.

Dental Divina Pastoran, Antsoainen, erabilera erreala hartzen dugu abiapuntu: zer jan nahi duzun berriz eroso, aurreko protesiak non egiten dizun min eta zeure kabuz ongi maneia dezakezun. Zure lehentasunak adierazteak plangintza egokitzen laguntzen du. Ez da beharrezkoa hitz teknikoak jakitea; eguneroko egoerak zehaztasunez azaltzea oso baliagarria da lehen kontsultan.

Protesi partzialak nola erabiltzen dituen euskarriak

Protesi partzialak hortz bat edo hainbat ordezten ditu, eta naturalki geratzen diren piezak errespetatzen ditu ahal den neurrian. Diseinuaren arabera, hortzetan eta hortzik gabeko eremuetako ehunetan hartzen du euskarria. Euste-elementuak izan ditzake, adibidez kakoak; non kokatuko diren eta irribarrean zenbat ikusiko diren aldez aurretik azaltzea komeni da. Ez dago aho guztietarako balio duen kako edo oinarri bakar bat.

Euskarri izango den hortzaren osasuna funtsezkoa da. Kanpotik osorik ikusteak ez du esan nahi inguruko ehunak sendo daudenik. Txantxarra, mugikortasuna edo hortzoiaren hantura badago, pronostikoa aztertu behar da protesiaren pisua haren gainean antolatu aurretik. Hortza babesteko, diseinuak garbitzeko aukera ere eman behar du, batez ere euste-elementuak hortzaren kontra dauden tokietan.

Hutsuneak alde batean bakarrik badaude ere, protesiak ahoaren beste alderaino iristen den lotura bat behar izan dezake. Lotura horren funtzioa ez da azalera alferrik handitzea, egonkortasuna eta indarren banaketa lortzea baizik. Eskatu ereduan erakusteko zer zatik eusten duen eta zer zatik lotzen duen multzoa. Horrela, errazagoa da ulertzea zergatik ezin den piezatxo bat kendu erosoagoa izango delakoan.

Hortz baten inguruan odola ikusten baduzu eskuilatzean, ez utzi eremu hori garbitu gabe minik ez egiteko. Azaldu nola eta noiz gertatzen den. Batzuetan pazienteak uste du protesiak hortza estaltzen duenez babestuta dagoela, baina euste-elementu baten ondoko gainazalak arreta handiagoa eska dezake. Ekarri erabiltzen duzun eskuila edo hortzen arteko tresna; tamaina eta ibilbidea ahoan erakustea aholku orokor bat jasotzea baino argigarriagoa izan ohi da. Tresna bat ezin bada eroso sartu, ez behartu metala eta ez utzi zaintza alde batera. Diseinua eta garbitzeko modua elkarrekin berrikusi behar dira, helburua benetan egin dezakezun errutina bat lortzea baita.

Protesi osoak dituen ezaugarri bereziak

Arku batean hortz naturalik ez dagoenean erabiltzen da protesi osoa. Ehunetan bermatzen da, eta oinarriaren doikuntzak, listuak eta ahoaren muskuluen koordinazioak laguntzen dute bere lekuan mantentzen. Goiko eta beheko protesiak ez dira berdin portatzen: behekoan mihiak eta aho-zoruak mugimendu gehiago egiten dute, eta eusteko azalera ere desberdina da. Beste pertsona baten esperientzia ez da zure egokitzapenaren neurri zehatza.

Hortz artifizialen forma eta kokapena ez dira kolorea aukeratzea soilik. Ezpainen euskarria, arkuen arteko harremana eta hitz egiteko dagoen espazioa elkarrekin aztertzen dira. Irribarre eder batek eroso ixteko eta garbitzeko modukoa ere izan behar du. Argazki batean erakargarria den hortz-neurri batek ez du zertan zure ahoan edo aurpegiko mugimenduetan zentzurik izan.

Hortz naturalik ez izateak ez ditu ahoaren berrikusketak kentzen. Mukosak narritadura izan dezake, hezur-gandorraren forma aldatu egiten da eta protesia lehen bezain ongi ez bermatzea gerta daiteke. Mina edo odola agertzen den eremu bat ez da automatikoki aparatuaren ohiko ondorioa. Ehunen azterketak eta protesiaren kontrolak helburu desberdinak dituzte, eta biak behar dira eguneroko erosotasuna zaintzeko.

Aukera egin aurretik aztertzen dena

Kontsultan geratzen diren hortzak, hortzoiak, hozkada, listua eta mihia nahiz ezpainak mugitzeko modua aztertzen dira. Osasun-historiak ere laguntzen du: aho-lehortasuna, hartzen duzun medikazioa edo eskuen mugikortasun-arazoak erabilerarako garrantzitsuak izan daitezke. Ez utzi botikarik zeure kabuz protesi berria egiteko. Eman informazioa eta taldeak erabakiko du beste profesional batekin koordinatzea beharrezkoa den.

Ekarri aurreko protesia, orain erabiltzen ez baduzu ere. Higadurak, konponketek eta ertzen formak informazio erabilgarria eman dezakete. Esan zer gauza zenituen gustuko eta zer ez zenuen jasaten: aho-sabaiko bolumena, hortzen ikusgarritasuna, janaria sartzen zen eremua edo kentzeko zailtasuna. Aurreko irudi batek zure irribarreari buruzko elkarrizketa erraztu dezake, baina egungo baldintzek mugatzen dute zehatz-mehatz zer egin daitekeen.

Proposamenak argitu behar du zein hortz gorde nahi diren, zeintzuk behar duten aurretiko tratamendua eta zer gerta litekeen etorkizunean euskarri batek okerrera egingo balu. Ez da ezkortasuna; planaren mugak ulertzeko modu bat da. Era berean, galdetu zer aukera dauden protesi erauzgarriaz gain, eta zer eskatuko lukeen bakoitzak higieneari eta jarraipenari dagokienez, erabakia zure lehentasunekin lotu ahal izateko.

Probak eta aho barruko doikuntzak

Protesia egitean erregistroak eta probak egiten dira, arkuen harremana eta piezen kokapena egiaztatzeko. Sekuentzia ez da berdina kasu guztietan, bereziki hortzak atera behar badira edo aurretik beste tratamendu bat behar bada. Galdetu bisita bakoitzean zer ari diren egiaztatzen. Itxura ikusteko proba batean aparatuak ongi emateak ez du esan nahi oraindik ohiko janaria murtxikatzeko prest dagoenik.

Probak egiten diren bitartean, saiatu sentsazio zehatzak azaltzen. Ezpainak gehiegi bultzatzen dituela iruditzen zaizu? Hitz jakin bat ahoskatzean ertza sumatzen duzu? Itxieran alde batek lehenago jotzen du? «Arraro sentitzen dut» esatea naturala da, baina kokapena eta mugimendua zehazteak askoz gehiago laguntzen du. Ez pentsatu gustuko ez duzun zerbait aipatzeko berandu denik, prozesua martxan dagoelako.

Hortzen itxura hitz egitean eta ezpainak mugitzean ere baloratu behar da, ez soilik ahoa zabalik duen ispilu-irudi batean. Probak arretaz egin arren, etxean erabiltzean ager daitezke lehen ikusten ez ziren presio-puntuak. Horregatik, entregan argi geratu behar da nola jarri, nola kendu, nola garbitu eta zein bidetatik eskatu doikuntza bat. Aparatua jasotzea ez da ikaskuntza amaitzea.

Jartzen eta kentzen ikastea, indarrik egin gabe

Protesi bakoitzak sarrera-ibilbide bat dauka. Partzial batean, kakoa bere lekuan sartzeko hozka gogor egiteak osagaiak okertu edo euskarri den hortza gehiegi kargatu dezake. Eskatu erakustaldi bat ispiluarekin, eta egin zuk zeuk ere kontsultan. Hatzen presioa non jarri eta zein norabidetan mugitu behar den ikusteak etxean egon daitezkeen zalantza asko argitzen ditu.

Kentzeko ere erakutsitako mugimendua erabili behar da. Alde batetik bakarrik tira egiteak edo tresna zorrotz batekin altxatzeak doikuntza kaltetu dezake. Artrosia, ikusmen-zailtasuna edo hatzetako sentikortasun txikia baduzu, esan argi. Laguntza behar izatea ez da porrota; aparatua garbi eta seguru erabiltzeko benetako baldintza da. Senide edo zaintzaile batek lagunduko badizu, komeni da hark ere jarraibideak ikustea.

Maneiatzeko tokia prestatu: harraska urez beteta edo azalera eskuoihal batez estalita edukitzeak erorketa baten kaltea murriztu dezake. Protesia bustita irristakorra da. Kolpe baten ondoren ez begiratu soilik bi zatitan hautsi den; arrakala edo kako oker bat ere arazo izan daiteke. Ez saiatu etxean zuzentzen, sartzen dela dirudielako. Egokitzapena alda daiteke, eta begiz ezin da beti ondorioa neurtu.

Egunero laguntza behar duen pertsona baten kasuan, zaintza nork egingo duen adostea komeni da. Protesia ez da ontzi anonimo batean utzi behar beste aparatu batzuekin nahasteko arriskua badago. Idatzi materialari dagozkion jarraibideak modu errazean, eta egiaztatu laguntzen duen pertsonak nola kentzen den ulertu duela. Ahoan indarrez mugitzea ez da garbitzeko urrats egokia. Pertsonak aurpegia aldentzen badu edo janari jakin batzuk baztertzen hasten bada, mina adierazteko modua izan daiteke, batez ere azalpen luzeak ematea kostatzen bazaio. Behaketa horiek kontsultara eramateak tratamendua eta eguneroko laguntza hobeto antolatzea ahalbidetzen du, aparatua teknikoki osorik dagoela dirudienean ere.

Jateko eta hitz egiteko egokitzapena

Hasieran ahoa beteago sentitzea, listu gehiago nabaritzea edo soinu batzuk aldatzea gerta daiteke. Irakurtzea ozen eta ingurune lasai batean hitz egitea lagungarria da mihiaren eta ezpainen koordinazioa lantzeko. Ez dago guztientzat balio duen egokitzapen-data. Hala ere, ikaskuntza ez da mina etengabe jasatea, eta protesia esaldi edo otordu guztietan mugitzen bada, aztertu egin behar da.

Jateko, hasi erraz murtxikatzen diren elikagaiekin eta zati txikiekin. Poliki jan eta saiatu karga ahoaren bi aldeetan banatzen. Aurreko hortzekin puska handi bat tiraka kentzeak oinarria altxa dezake, batez ere hasieran. Testurak pixkanaka zabaldu daitezke erosotasunaren eta emandako jarraibideen arabera. Ez dago protesia lehen egunean elikagai gogorrenarekin frogatzeko beharrik.

Gertatzen dena behatzea oso lagungarria da doikuntzarako. Idatzi zer elikagairekin mugitu den, zein aldetan eta ea puntu zehatz batek min egin duen. Horri esker, profesionalak bereizi dezake koordinazioaren ikaskuntza, ertzeko presioa edo hozkadaren kontaktu desegokia dagoen. Erosotasuna ez da soilik aulki batean geldi hozka egitean neurtzen; eguneroko erabilerak informazio propioa ematen du, eta informazio hori kontsultara ekartzea komeni da.

Protesia eta ahoa egunero garbitzea

Aparatua kendu eta garbitu behar da, materialari dagozkion jarraibideekin. Hortzetako pasta oso urratzaile batek edo etxeko garbigarri batek gainazala hondatu dezake. Ur oso beroak ere osagaiak deforma ditzake. Beratzeko produktu bat erabiltzeko esaten badizute, begiratu kontzentrazioa, iraupena eta ondorengo garbiketa; metala duen protesi baterako ez dira produktu guztiak egokiak.

Geratzen diren hortzek eskuilatzea eta fluor-pasta behar dituzte, baita hortzen arteko garbiketa egokitua ere. Euste-elementuen ondoko ertzak bereziki zaindu behar dira, han janaria eta plaka gera daitezkeelako. Hortzik gabeko arku batean ere mihia, hortzoia eta mukosa zaindu behar dira, gomendatutako modu leunean. Higiene eta prebentzioari buruzko aholku pertsonalizatuek errutina errealista antolatzen laguntzen dute.

Garbiketa antolatzeko urrats erabilgarriak

  • Prestatu ontzi identifikatua eta erortzeko arriskua txikia duen azalera bat, protesia kendu aurretik.
  • Jarraitu ikasitako kentzeko norabidea, garbitu aurpegi guztiak eta behar bezala kendu produktu-hondarrak.
  • Garbitu ahoa ere, eta begiratu euskarri diren hortzen inguruan janaririk geratu den.
  • Garbitu eskuila eta gordetzeko ontzia; ontzi zikina ez da garbitutako aparatu baterako leku egokia.

Gaueko atsedena, gordetzea eta itsasgarriak

Ohiko gomendioa protesia lotarako kentzea da, ehunek atseden hartu dezaten. Tratamendu jakin baten ondorengo hasierako jarraibideek bestelako pauta bat ezar dezakete denbora zehatz batean; horrelakorik badago, galdetu noiz berrikusi behar den. Ahotik kanpo nola gorde ere argitu, materialaren baldintzak ez direlako beti berak. Ez utzi bero-iturri baten ondoan, eta ez bildu zapi batean: erraz gal daiteke edo nahi gabe bota.

Protesietarako itsasgarriak egoera jakinetan erabil daitezke, baina ez dute doikuntza eskasa konpontzen. Erabili gomendatutako produktua eta kantitatea. Jan ahal izateko gero eta gehiago behar baduzu, kontsultatzeko arrazoia da. Itsasgarria etengabe gehitzeak oinarriaren benetako jokabidea ezkutatu dezake, eta garbiketa zaildu. Zalantzarik baduzu, eraman produktua kontsultara, erabilera zuzena elkarrekin berrikusteko.

Ez erabili etxeko kola haustura bat ixteko. Gainazala aldatu, ehunak narritatu eta konponketa egokia zaildu dezake. Gorde zatiak, eta ez erabili aparatua ertza zorrotza edo ezegonkorra bada. Profesionalak hausturaren arrazoia ere aztertu behar du, ez pitzadura ixtea bakarrik. Karga desegoki batek edo oinarriaren egokitzapen txarrak eragin badu, arrazoi hori zuzendu ezean berriro gerta daiteke.

Aho-lehortasunarekin protesia eramatea zailagoa izan daiteke, listuak ehunen erosotasunean eta oinarriaren portaeran parte hartzen duelako. Esan egunean edo gauean nabaritzen duzun, noiz hasi den eta medikazio-aldaketarik egon den. Ez erabaki zeure kabuz botika bat uztea. Ura eskura edukitzea erosoa izan daiteke, baina etengabeko lehortasunak azterketa merezi du eta ez da itsasgarri gehiago jarriz konpondu behar. Elikagaiak irenstea zaila bada, azaldu hori ere; jateko arazo guztiek ez dute jatorri bera. Zure protesiaren jarraipena antolatzean, aparatuaren egokitzapena eta ahoaren egoera biak hartu behar dira kontuan, arazo baten ondorioak beste baten bidez estali gabe.

Zer aldaketak eskatzen duten berrikuspena

Hasierako presio-puntu batek urradura sor dezake. Adierazi zein tokitan eta zer mugimendurekin gertatzen den, baina ez limatu aparatua zeure kabuz. Toki okerrean materiala kentzeak egonkortasuna murriztu dezake. Ondoeza handia bada, jarri harremanetan kontsultarekin, hitzordura arte nola jokatu jakiteko. Ez duzu zauria okertu behar arazoa profesionalak ikusi ahal izateko.

Sendatzen ez den ultzera, gorritasun iraunkorra, etengabeko erretze-sentsazioa edo irensteko zailtasun berria aztertu behar dira. Ez eman guztia protesiari buruzko azalpen bakar baten bidez normaltzat. Hantura handia, sukarra edo arnasa hartzeko nahiz irensteko zailtasuna badago, premiazko arreta behar da. Protesia eramateak ez ditu ahoan edo gorputzean gerta daitezkeen beste arazoak baztertzen.

Minik gabeko aldaketak ere baliagarriak dira: jatean zarata berriak, mihiari protesiari eusteko eskatzea, leku berean janari gehiago pilatzea edo euskarri den hortza mugitzen dela sentitzea. Poliki gertatzen direnez, batzuetan ohitura bihurtzen dira. Eraman ohar labur bat berrikuspenera, noiz hasi diren eta nola eragiten dizuten azaltzeko. Horrela errazagoa da ezarritako erosotasun-mailatik zer aldatu den identifikatzea.

Hitzordua eskatzean esan aparatua berria den edo denbora batez ongi funtzionatu ondoren aldatu den. Bi egoerek galdera desberdinak sor ditzakete. Ez utzi etxean erabiltzen duzun protesia, haren egoerak eta ahoarekiko harremanak informazioa ematen dutelako. Aurreko konponketen datuak badituzu, ekarri horiek ere.

Beste aukerak eta epe luzeko zaintza

Kasu batzuetan hortz-inplanteak azter daitezke, protesiari euskarria edo euste handiagoa emateko. Horrek ez du esan nahi ohiko protesi erauzgarria denontzat aukera eskasa denik. Osasun orokorra, ehunak, kirurgia egiteko aukera, garbitzeko gaitasuna eta lehentasunak elkarrekin baloratzen dira. Argi geratu behar da etxean zer kenduko duzun eta zer osagai kontrolatu beharko diren kontsultan.

Eskatu mantentze-planak zehaztea zer kontrol egingo diren eta zer gertatzen den oinarriak egokitzapena galtzen badu. Ahoa aldatu egiten da denborarekin, eta aparatua ez da bere kabuz moldatzen. Oinarria berriz egokitzea, osagai bat konpontzea edo protesi berria egitea ez dira gauza bera. Aparatuaren eta ehunen egoerak orientatzen du erabakia, ez entregatik igarotako urte kopuruak soilik.

Dental Divina Pastoran zurekin azter dezakegu zer irtenbide datorren bat zure jateko, hitz egiteko eta ahoa zaintzeko moduarekin. Nafarroako beste herri batetik bazatoz, ekarri erabiltzen duzun aparatua eta dituzun txostenak. Helburu zehatz batetik abiatzeak bisita baliagarriagoa egiten du: adibidez, alde jakin batean jatea berreskuratzea edo egunero protesia kentzea erraztea.

Protesi erauzgarriei buruzko ohiko galderak

Partziala eramanez gero, geratzen diren hortzak tratatu behar dira?

Bai, beharrezkoa denean. Hortz horiek euskarria eman dezakete, eta pronostiko egokia behar dute. Txantxarra edo hortzoiaren hantura egonez gero, tratamendua plangintzan sartzen da. Hortz artifizialek txantxarrik ez izateak ez ditu hortz naturalak babesten; haien inguruko higienea eta kontrola beharrezkoak izaten jarraitzen dute.

Zergatik kostatzen da batzuetan beheko protesia egonkortzea?

Beheko arkuaren azalera eta forma ez dira goikoaren berdinak, eta mihiak nahiz aho-zoruak etengabe egiten dituzte mugimenduak. Horrek egonkortasuna zaildu dezake. Dena den, ez da edozein mugimendu normaltzat hartu behar. Janaria murtxikatzea eragozten badu, oinarria, hozkada eta beste aukerak berrikusi behar dira.

Gauez kentzea deserosoa egiten bazait, zer egin dezaket?

Azaldu lasai kontsultan. Ehunek atseden hartzea eta aparatua ongi garbitzea dira ohiko helburuak, eta errutina diskretu bat antola daiteke. Denbora jakin baterako bestelako jarraibideak badituzu, galdetu noiz arte bete behar diren. Lotsak ez luke zure ahoaren zaintza oztopatu behar.

Urradura batek esan nahi du protesia gaizki eginda dagoela?

Ez beti. Erabilera hastean doikuntza txikiak behar izan daitezke, baina zauria ez da alde batera utzi behar. Ez kendu materialik etxean. Kokapena eta agertzeko unea azaltzeak laguntzen du ulertzen presioa, ertza, mugimendua edo beste arrazoi bat dagoen eta zer aldatu behar den.

Itsasgarria erabiltzeak ordezka dezake berrikuspena?

Ez. Produktu egokiak lagun dezake zenbait egoeratan, baina protesi solte baten arazoa aztertu egin behar da. Kopurua handitzen ari bazara edo otorduetan askatzen bada, eskatu kontrola. Garbiketaren modua ere berrikusi behar da, itsasgarriaren hondarrak pilatu ez daitezen aparatuan edo ehunetan.

Zer egin behar dut protesia puskatzen bada?

Utzi erabiltzeari ebakitzen badu edo ezegonkorra bada, gorde zatiak eta eskatu aholkua. Ez berotu eta ez itsatsi etxeko kolarekin. Pieza bat arnasbidera joan dela susmatzen baduzu edo arnasa hartzea zailtzen bada, premiazko arreta bilatu. Konponketak materiala eta aparatu osoaren egoera baloratzea eskatzen du.

Noiz jan ahal izango dut edozein elikagai?

Ez dago epe unibertsalik, eta ez da elikagai guztiak mugarik gabe jatea agindu daitekeen zerbait. Doikuntzak, ehunek eta koordinazioak eragina dute. Testura errazetatik abiatu eta galdetu zure kasuko mugez. Aurrerapena minagatik gelditzen bada, ez jarraitu behartzen: egokitzapena berrikusteko unea izan daiteke.

Hortzik ez badut ere joan behar dut kontrolera?

Bai. Mukosa, mihia, gandorrak, hozkada eta protesiaren egoera aztertzen dira. Garbitzeko eta maneiatzeko gaitasuna ere alda daiteke denborarekin. Lehen erosoa zen aparatu batek doikuntza gal dezake; kontrolak aldaketa horiek identifikatzen laguntzen du, zure elikatzeko ohitura guztiak baldintzatu baino lehen.